Συμβουλές Ψυχολογίας

Οι Πανελλαδικές Εξετάσεις της Ελληνικής Οικογένειας

Το άγχος των πανελλαδικών εξετάσεων επηρεάζει ολόκληρη την οικογένεια. Οι μαθητές έχουν το «πλεονέκτημα» ότι μπορούν να εστιάσουν όλη την προσοχή τους στις εξετάσεις, αλλά τι γίνεται με τους γονείς; Οι γονείς θέλουν τα παιδιά τους να είναι επιτυχημένα αλλά και χαρούμενα, ανησυχούν για τα επίπεδα άγχους τους ενώ παράλληλα καλούνται να κινηθούν πάνω σε ένα τεντωμένο σκοινί, να τα κινητοποιήσουν χωρίς όμως να ασκήσουν πίεση. Κάποιοι γονείς, μάλιστα, εκλαμβάνουν την επιτυχία των παιδιών τους ως απόδειξη της δικής τους επιτυχίας.

Ακούμε συχνά «δίνουμε φέτος πανελλαδικές», «διαβάσαμε την ύλη 4 φορές» ή «έχουμε άγχος». Αναρωτιέστε γιατί; Ας πάμε πιο πίσω, τότε που εμείς οι ίδιοι λέγαμε «σήμερα φάγαμε πρώτη φορά αυγό» ή «βγάλαμε το πρώτο μας δόντι». Τα κάναμε όλα «μαζί», όμως πώς θα ήταν αν σκεφτόμασταν ότι όλη αυτή η προετοιμασία αφορά αποκλειστικά το δικό τους μέλλον;

Η πραγματική διάσταση των εξετάσεων και η εφηβεία

Σε καμία περίπτωση δεν υποτιμάμε το άγχος των γονέων ιδιαίτερα γιατί και οι ίδιοι πέρασαν από αυτή την αγχογόνο διαδικασία ως έφηβοι. Επιπλέον, οι εξετάσεις αυτές, ασχέτως αποτελέσματος, σηματοδοτούν την αρχή της ενήλικης ζωής του παιδιού τους και άρα της αυτονομίας του, της επίτευξης των προσωπικών του στόχων, της πραγματοποίησης των ονείρων του. Μετά από τις εξετάσεις αυτές, το παιδί τους θα μπορεί να πορευτεί μόνο του κι αυτό αποτελεί μια προσωπική τους μετάβαση σε μια νέα άγνωστη κατάσταση.

Πριν όμως περάσουμε σε κάποιους τρόπους αποσυμφόρησης του άγχους των γονέων, ας προσπαθήσουμε να φέρουμε τις εξετάσεις στην κανονική τους διάσταση και μέσα στη χρονική στιγμή που διεξάγονται. Τα παιδιά μας κλήθηκαν από την αρχή της εφηβείας τους, με όλες τις σωματικές και ψυχοσυναισθηματικές αλλαγές που αυτή η περίοδος φέρνει μαζί της, να επιλέξουν το ενήλικο μέλλον τους. Οι πανελλαδικές εξετάσεις έχουν ντυθεί με μια σημασία ίσως μεγαλύτερη από την κανονική - δεν είναι εξετάσεις ζωής, είναι μια από τις πολλές που θα περάσουν στη ζωή τους στις οποίες κρίνονται για τις επιδόσεις τους σε ένα δεδομένο γνωστικό αντικείμενο και όχι για το εύρος ή το βάθος των γνώσεων και των ικανοτήτων τους. Θα μπορούσαμε να πούμε ότι αποτελούν το βάπτισμα που θα τα προετοιμάσει να αντιμετωπίσουν τις επόμενες εξετάσεις της ζωής τους.

Πώς να σταθώ δίπλα του;

  • Αφουγκράζομαι το άγχος του παιδιού μου. Γνωρίζω πλέον τον τρόπο με τον οποίο βιώνει τις στρεσογόνες περιόδους από τότε που ήταν μικρό. Με ανάλογο τρόπο θα εκφράσει το άγχος και τώρα, είτε με σωματικά συμπτώματα που έχουν την αιτία τους στην ψυχική του κατάσταση (π.χ. πονοκέφαλοι, διαταραχές στον ύπνο και στη διατροφή) είτε με ευερεθιστότητα, εκνευρισμό, κλάμα, κινητικότητα, έλλειψη συγκέντρωσης που οδηγούν σε μειωμένη αυτοπεποίθηση.
  • Ακούω τους φόβους του χωρίς επίκριση, χωρίς αναφορές στην μέχρι τώρα πορεία του διαβάσματος του. Ό,τι έγινε, έγινε. Δεν θα καλυφθεί η ύλη με επίρριψη ευθυνών ή υποθετικά σενάρια.
  • Του θυμίζω τις επιτυχίες του. Σίγουρα στη διάρκεια της σχολικής ζωής το παιδί σας είχε επιτυχίες, απέδειξε πως τα καταφέρνει και μέσα από δυσκολίες. Σε έναν αγώνα μπορεί να έπαιξε τραυματισμένο, σε μια παράσταση να ήταν άρρωστη κι όμως τα κατάφερε τέλεια. Κι όταν δεν είχε καταλάβει καλά εκείνο το κεφάλαιο στη Φυσική, προσπάθησε ένα σαββατοκύριακο και το κατέκτησε. Ας σταθούμε στα δυνατά του σημεία, αυτά που το έφτασαν ως εδώ και θα το βοηθήσουν να πάει πιο μακριά. Όμως αυτό γίνεται μέσα από το παράδειγμα μας. Μπορούμε να θυμηθούμε μαζί του πώς κ εμείς καταφέραμε να ξεπεράσουμε τον φόβο των δικών μας εξετάσεων.
  • Γνωρίζω τις δυνατότητες του παιδιού μου και δεν επικεντρώνω στις προσωπικές μου προσδοκίες. Συχνά, συνειδητά ή ασυνείδητα, προβάλλουμε στα παιδιά μας τα δικά μας θέλω. Αυτήν τη χρονική στιγμή δεν έχει κανένα νόημα να αναφερθούμε σε όσα είχαμε ονειρευτεί για το παιδί μας. Εκείνο σχεδιάζει πλέον το δικό του μέλλον. Ας σκεφτούμε λίγο πώς μας είχαν αντιμετωπίσει οι δικοί μας γονείς κ ας αναρωτηθούμε αν θα θέλαμε να επαναλάβουμε εμείς το ίδιο μοντέλο…
  • Έχω συνείδηση του δικού μου άγχους και προσπαθώ να μην το μεταδώσω. Πολλοί ίσως έχουμε μια τραυματική εμπειρία από τις πανελλαδικές εξετάσεις, κάποιοι μάλιστα ακόμα όνειρα που αφορούν εκείνη την περίοδο. Ωστόσο, όταν πρόκειται για το παιδί μας, προσπαθούμε να «μονώσουμε» το συναίσθημα, να κάνουμε το παν να μην το μεταφέρουμε. Οι κεραίες τους είναι εξαιρετικά ευαίσθητες τώρα και μπορούν να μας διαβάσουν πανεύκολα. Αυτό που χρειάζονται είναι έναν γονιό σίγουρο και αισιόδοξο που θα τους δημιουργήσει αίσθημα εμπιστοσύνης, πληρότητας και ασφάλειας.
  • Είμαστε εκεί σιωπηλοί. Τα παιδιά θέλουν να ξέρουν πως είμαστε εκεί, δίπλα. Θέλουν να έχουν την ελευθερία να μας ζητάνε βοήθεια. Καλό θα ήταν να τους τονίζουμε τη διαθεσιμότητά μας και να τους αφήνουμε να επιλέξουν εκείνα τη χρονική στιγμή που θα θελήσουν κάτι - από μια φρεσκοστυμμένη πορτοκαλάδα μέχρι μια εκ βαθέων συζήτηση, από έναν «σάκο του μποξ» μέχρι μια αγκαλιά.
  • Θα σ' αγαπώ ό,τι κι αν γίνει... Η σχέση δεν κρίνεται από μια επιτυχία ή αποτυχία στις πανελλαδικές. Είμαστε κάτι περισσότερο από μια βαθμολογία αναρτημένη σε ένα σχολείο. Φυσικά, η αποτυχία μας θλίβει γιατί το ίδιο το παιδί μας είναι θλιμμένο, καθώς είδε τους κόπους του να μην αποδίδουν καρπούς. Ίσως να αισθάνεται ενοχή που απογοήτευσε τους γονείς και τους καθηγητές του. Ένα μήνυμα στο κινητό του, μια μικρή αυτοσχέδια καρτούλα που θα του θυμίζει ότι θα το αγαπάτε πάντα, ότι είστε περήφανος γονιός, ότι εμπιστεύεστε το μυαλό του θα τα θυμάται περισσότερο από τις εξετάσεις αυτές.

Να μην ξεχνάτε ότι οι εξετάσεις είναι μια πρόβα για τη ζωή, αλλά σε καμία περίπτωση όλη του η ζωή.

Η κα. Κατερίνα Χοτζόγλου είναι Κλινική Ψυχολόγος ΜΑ – Παιδοψυχολόγος MSc – Ψυχοθεραπεύτρια και Ψυχολόγος των Εκπαιδευτηρίων Καίσαρη.

Copyright © 2010-2022 Kessaris School. All Rights Reserved.

Αναζήτηση