Συμβουλές Ψυχολογίας

Εφηβεία και Πένθος

Γράφει η ψυχολόγος των Εκπαιδευτηρίων Καίσαρη Μαριαλένα Σπυροπούλου.

Είναι πολύ σύνηθες κατά τη διάρκεια της περιόδου της εφηβείας οι έφηβοι να αισθάνονται ένα αίσθημα θλίψης. Γιατί θλίβονται οι έφηβοι; Τι αναζητούν με μανία μέσα τους αλλά και στον εξωτερικό περίγυρό τους; Τι είναι αυτό που ανακαλύπτουν για πρώτη φορά εκείνα τα χρόνια; Είναι γεγονός ότι η εφηβεία των 15 ετών είναι το κατώφλι της συνειδητοποίησης της μοναξιάς του ανθρώπου. Είναι η πρώτη φορά που τα ερμηνευτικά σχήματα, οι εγκεφαλικές και ψυχικές λειτουργίες επιτρέπουν στο μέχρι πρότινος παιδί να ανακαλύψει το αίσθημα της μοναξιάς, άσχετα εάν ανήκει σε μια οικογένεια. Και μαζί με αυτό το αίσθημα εγκαινιάζεται και μια διαχρονική αγωνία της αναζήτησης της προσωπικής ταυτότητας. Εάν είμαι μόνος σε αυτό τον κόσμο τι είναι αυτό που με κάνει διαφορετικό; Αφού δεν ανήκω ολοκληρωτικά στους γονείς μου και άρα σε κανέναν άλλον, ποιος είμαι; Τι θέλω να κάνω σε αυτήν τη ζωή; Ποιες είναι οι κλίσεις μου, τα ταλέντα μου, οι αδυναμίες μου, τα όνειρά μου; Για πρώτη φορά με ρυθμό καταιγιστικό τίθενται εσωτερικά δυσεπίλυτα ερωτήματα σε μια ύπαρξη που μέχρι πρότινος δεν ένιωθε την ανάγκη να αμφισβητήσει τίποτα στον κόσμο της. Είναι η πρώτη φορά που οι παρέες αποκτούν το σημαντικότερο ρόλο, οι φιλίες γίνονται αναγκαιότητα και εμμονή. Η ανάγκη να ανήκεις έχει μεταφερθεί από την οικογένεια στους συνομηλίκους.

Σήμερα η περίοδος που ονομάζουμε εφηβεία έχει διευρυνθεί χρονικά. Για τα κορίτσια ξεκινάει νωρίτερα, συνδέεται με το τελευταίο σκαλί της παιδικής τους ηλικίας και συνήθως κρατά για αρκετά χρόνια, μέχρι τα μέσα των 20 ετών και σε αρκετές περιπτώσεις ακόμα και μετά τα 30 για τις σημερινές γενιές που βιώνουν την ενηλικίωση με άγχος απέναντι στις ευθύνες. Για τα αγόρια μπορεί να ξεκινήσει λίγο αργότερα, αυτό όμως δεν σημαίνει ότι τα εγκαταλείπει σε μια δεδομένη στιγμή της ενήλικης ζωής τους. Η προσωπική εμπειρία του κάθε ανθρώπου αλλάζει, διαμορφώνει και δίνει το τελικό στίγμα στον τρόπο, την ένταση και τη διάρκεια αυτού του δημιουργικού «βασάνου», που καλούν οι γονείς αλλά και οι ίδιοι οι έφηβοι, ως εφηβεία.

Τι είναι όμως η εφηβεία;

Εφ- (επί) ήβη: Να βρίσκεσαι πάνω στην ακμή, πάνω στην κορύφωση των αισθήσεων, των δυνάμεων, των εξάρσεων, της κυτταρικής έκρηξης. Να στέκεσαι στο υψηλότερο σημείο.

Τι άλλο όμως είναι για την ψυχή;

Μια αρρώστια; Ένα παράθυρο στον κόσμο της ενηλικίωσης; Μια αναγκαστική διαδρομή, ένα τρίστρατο από το οποίο πρέπει όλοι σαν σύγχρονοι Οιδίποδες να διαλέξουμε το δρόμο της απελευθέρωσης ή της φυλακής; Μια ανάμνηση ή μια επανάληψη; Γιατί η περίοδος της εφηβείας εμπεριέχει τόση ψυχική ένταση και συνήθως τόσο πόνο; Γιατί οι περισσότεροι έφηβοι αισθάνονται σαν να ξύπνησαν μόλις, από έναν βαθύ λήθαργο που τους κρατούσε δέσμιους στην οικογενειακή τάξη και θαλπωρή, όπου τίποτε δεν αμφισβητούνταν, τίποτε δεν διασαλευόταν;

Το κλάμα, όπως και το γέλιο, είναι μια συναισθηματική έκφραση πολύ βαθιά και ανθρώπινη. Κρύβει νοήματα και εκφράζει μύχιες επιθυμίες και συναισθηματικές μεταπτώσεις που δεν μπορούν να ρηματοποιηθούν πάντα, δεν μπορούν να γίνουν λέξεις. Οι έφηβοι που ανακαλύπτουν τον υπόγειο κόσμο των λέξεων και την επιρροή τους πολλές φορές στέκουν αμήχανοι απέναντι σε αυτό που νιώθουν και αδυνατούν να το εκφράσουν. Και έτσι δεν είναι τυχαίο ότι πολλοί από αυτούς ανακαλύπτουν τις τέχνες. Δεν είναι πάντα εφικτό για κάποιον να μιλήσει για τα συναισθήματά του, ιδίως όταν αυτά είναι πρωτόγνωρα, όταν διαχέονται εντός τους σαν τροπική καταιγίδα. Ο έφηβος σε αυτές τις περιπτώσεις στέκει μετέωρος σαν ασθενής που περιμένει να πέσει ο πυρετός. Και τι να κάνει κάποιος περιμένοντας; Μετουσιώνει τις ανάγκες του. Τις κάνει δημιουργικότητα, επαφή, συζήτηση, σκέψη, ανάγνωση, περιπάτους, μουσική. Περιμένοντας τον νέο εαυτό που ζυμώνεται οι έφηβοι διανύουν, έστω και με την επιφανειακή απραξία τους, τη μισή απόσταση προς τη συνάντηση. Σκέφτονται για αυτό που έρχεται, αγωνιούν, ερωτεύονται, πλήττουν, αντιδρούν, γκρεμίζουν, αμφισβητούν. Είναι ζωντανοί και αυτό έχει κόστος πρώτα για να έχει όφελος στα χρόνια της ωριμότητας.

Copyright © 2010-2018 Kessaris School. All rights reserved.

Αναζήτηση