Συμβουλές Ψυχολογίας

Εφηβεία: Ένας τυφώνας στη ζωή μας

Γράφει η ψυχολόγος των Εκπαιδευτηρίων Καίσαρη Μαριαλένα Σπυροπούλου.

Τα φυσικά φαινόμενα πολλές φορές μοιάζουν με τις ψυχικές καταστάσεις. Πόσες φορές δεν λέμε, «έπεσε ο ουρανός στο κεφάλι μου» ή «βρέχει στην ψυχή μου» ή ακόμα χειρότερα «κάτι πέρασε από πάνω μου σαν σεισμός». Στην περίπτωση της εφηβείας οι παραλληλισμοί μάλλον μας οδηγούν στον τυφώνα. Πώς αισθάνεται άραγε ο έφηβος εκείνη την περίοδο; Τι κατακλύζει την ψυχή του τα χρόνια της διαμόρφωσής του; Φέρτε στο μυαλό σας εικόνες από τυφώνες που πλήττουν ολόκληρες Πολιτείες. Δεν είναι πολύ μακριά η ψυχική αίσθηση από τις εικόνες που βλέπουμε στα δελτία ειδήσεων. Θα έλεγε, λοιπόν, κανείς ότι η ψυχή αλώνεται από τον τυφώνα «Κατρίνα» για παράδειγμα, χωρίς να θεωρείται υπερβολή. Για μερικά χρόνια, συνήθως από τα 13 έως τα 17, η δίνη, η ένταση, το απροειδοποίητο των συναισθημάτων και των εκρήξεων παρασύρουν ό,τι βρουν στο διάβα τους, όπως ακριβώς κάνει ένας αμερικανικός τυφώνας στις περιουσίες στη Νέα Ορλεάνη. Η εφηβική ψυχή στέκει ανίσχυρη και απορημένη απέναντι στις αλλαγές που επιφυλάσσουν το σώμα και τα συναισθήματά της.

Πότε ξεκινά επίσημα η εφηβεία;

Άλλος λιγότερο, άλλος περισσότερο, με μεγάλη ή μικρότερη ένταση, τα κορίτσια και τα αγόρια από τα 12 τους έτη μέχρι τα προχωρημένα 20 αισθάνονται στο σώμα και στην ψυχή τους να συμβαίνουν μετατοπίσεις τευτονικών πλακών, όπως θα έλεγε και ένας σεισμολόγος. Το καμπανάκι της εφηβείας χτυπά έντονα μόλις τελειώσει η πρωτοβάθμια εκπαίδευση για τα κορίτσια και στα μέσα του γυμνασίου περίπου για τα αγόρια. Αυτό ισχύει σε γενικές γραμμές, γιατί το πότε ξεκινά η εφηβεία στο κάθε παιδί σχετίζεται με ιδιοσυγκρασιακούς, ψυχολογικούς και περιβαλλοντικούς παράγοντες. Το καλοκαίρι ανάμεσα στην ΣΤ' δημοτικού και την Α' γυμνασίου είναι σημαδιακό. Η εμφάνιση του στηθόδεσμου κάτω από το παιδικό λευκό φανελάκι, η ανάπτυξη που διαμορφώνεται με ταχείς ρυθμούς, η όψη που μεταμορφώνει ένα κορίτσι στα πρώτα δείγματα της γυναικείας του διάπλασης, η έμμηνος ρύση που κάνει την εμφάνισή της, το έντονο ενδιαφέρον για το άλλο φύλο είναι γεγονότα που κανείς δεν μπορεί να αγνοήσει. Αυτό ισχύει φυσικά και για τα αγόρια, που βλέπουν το τρίχωμα στο πρόσωπο και στα γεννητικά όργανα να αυξάνεται, η φωνή να γίνεται από παιδική πιο μπάσα, αλλά και η μύτη να μεγαλώνει όπως να κάνει την εμφάνισή της και η ανεπιθύμητη ακμή. Τα παιδιά μεγαλώνουν, όχι μόνο ως προς την εξωτερική τους όψη. Αυτή δεν πρέπει να μας ξεγελά. Άλλωστε, πολλά από αυτά δεν προδίδουν καμία από τις εσωτερικές ταλαντεύσεις τους στο πρόσωπό τους. Η φυσική προδιάθεση, η κληρονομικότητα του σωματότυπου και του σχήματος του προσώπου δεν συνάδουν πάντα με τον ψυχικό αναβρασμό. Δεν είναι τυχαίο ότι πολλές φορές μερικά κορίτσια που το σώμα τους μεταλλάσσεται σε μια νύχτα από παιδικό σε γυναικείο δεν βιώνουν αντίστοιχη ψυχική εξέλιξη, κάτι που μπερδεύει την εικόνα που έχουν εκείνα για τον εαυτό τους σε σχέση με την εικόνα που έχουν οι άλλοι για εκείνα. Πόσω μάλλον όταν τα μηνύματα που στέλνει ο περίγυρος είναι δύσκολο από ένα παιδί να κατανοηθούν σε βάθος και σε νόημα. Η εικόνα στην περίπτωση της εφηβείας στοιχειοθετεί αρκετές φορές μια πλάνη. Για παράδειγμα, το σεξουαλικό κάλεσμα είναι μια φάση στην εφηβική περίοδο πολύ σημαντική και πρωτόγνωρα ερεθιστική. Αυτό το κάλεσμα μπορεί να γίνεται πιο έντονο όταν οι σωματικές προδιαγραφές «φωνάζουν» από μόνες τους για την άνθησή τους. Χωρίς όμως αυτό να σημαίνει ότι έχει ανθήσει και η επιθυμία.

Υπάρχουν, όμως, επίσης πολλά παραδείγματα που μαρτυρούν το αντίθετο. Έφηβοι που παραμένουν παιδιά στην όψη αλλά με ταχείες εσωτερικές διεργασίες και αλλαγές οι οποίες δεν φαίνονται διά γυμνού οφθαλμού, αλλά είναι πάντοτε αισθητές όταν ακούς και αφουγκράζεσαι το παιδί σου. Οι εσωτερικές αλλαγές για παράδειγμα δείχνουν τα πρώτα σημάδια τους στην αμφισβήτηση. Το κορίτσι ή το αγόρι που εισέρχεται με φόρα στην εφηβική περίοδο δεν είναι πια εκείνα τα υπάκουα πλάσματα που γνώρισαν οι γονείς τους, ιδίως από την ηλικία των 5-6 ετών. Μαζί με τις εξωτερικές αλλαγές εγκαινιάζεται το μακρύ ταξίδι της αναζήτησης της προσωπικής ταυτότητας. Ο άλλοτε προσφιλής, ίσως και αδιάφορος, καθρέφτης θέτει δύσκολα ερωτήματα στο νέο του είδωλο: Ποιος είμαι; Ή ακόμα καλύτερα: Ποιος γίνομαι;

Copyright © 2010-2018 Kessaris School. All rights reserved.

Αναζήτηση