Συμβουλές Ψυχολογίας

Η Έννοια της Φιλίας

Γράφει η ψυχολόγος των Εκπαιδευτηρίων Καίσαρη Μαριαλένα Σπυροπούλου.

Έχω φίλους: περιστασιακές φιλίες

Είμαι φίλος με κάποιους: στενότερες φιλικές σχέσεις

Οι φίλιες των εφήβων χωρίζονται σε στενές, περιστασιακές και αποσπασματικές.

Σύμφωνα με ορισμένες απόψεις, οι διαφορές μεταξύ αυτών των επιπέδων φιλίας είναι μάλλον ποσοτικές, παρά ποιοτικές. Διότι η ποιότητα χαρακτηρίζεται από το χρόνο και το βάθος της επένδυσης. Δηλαδή με τους στενούς φίλους κάνουμε ό,τι με τους απλούς ή περιστασιακούς, αλλά σε μεγαλύτερο βαθμό (τους αφιερώνουμε περισσότερο χρόνο, συζητάμε περισσότερο κ.ο.κ.) Φυσικά υπάρχει η ποιοτική διάσταση μιας επιλογής που έχει ανάγκη για περισσότερη επικοινωνία, ανταλλαγή και συναισθηματική αποκάλυψη. Οι έφηβοι όμως στην αρχή έχουν την ανάγκη να συνδέονται μέσω της αυτοαποκάλυψης, οπότε ακόμα και για σύντομες ή εφήμερες φιλίες αφιερώνουν χρόνο ή αποκαλύπτουν μύχια πράγματα. Μπορούμε συνεπώς να θεωρήσουμε ότι τα διαφορετικά επίπεδα φιλίας αντανακλούν διαφορετικούς βαθμούς οικειότητας μεταξύ των δύο φύλων.

Δείξε μου το φίλο σου...

Η ποιότητα και το είδος των φιλικών σχέσεων εξαρτώνται από την ψυχολογική και κοινωνική κατάσταση των προσώπων, την οποία ταυτόχρονα επηρεάζουν. Η αυτοαντίληψή μας επηρεάζεται από τη δημόσια εικόνα των στενών συναναστροφών μας –«δείξε μου το φίλο σου να σου πω ποιος είσαι»- άρα η εικόνα των φίλων μας καθορίζει εν μέρει και την αντίστοιχη δική μας. Ούτως ή άλλως η δημόσια εικόνα μας συνιστά μέρος της ταυτότητάς μας. Παράλληλα οι φίλοι, καθώς εμπλέκονται σε κοινές δραστηριότητες και περνούν πολύ χρόνο μαζί, αποτελούν προσιτά μοντέλα κοινωνικής σύγκρισης ο ένας για τον άλλον, και συνεπώς μέσα αυτοαξιολόγησης και αυτοκατανόησης. Επίσης, με βάση τη θεωρία της κοινωνικής ταυτότητας μπορούμε να δεχτούμε ότι η φιλία επιτρέπει στα πρόσωπα να ανήκουν σε μια ανώτερη οντότητα που τα περικλείει και τα αποδέχεται, παρέχοντάς τους ασφάλεια και ικανοποίηση και ενισχύοντας την αυτοεκτίμησή τους. Όμως οι φιλικές σχέσεις συνεισφέρουν στη θετική εικόνα του εαυτού και μέσα από μια διαφορετική διαδικασία. Τα άτομα μέσω των φίλων τους τείνουν να σχηματοποιούν μια αυτοεικόνα η οποία προσεγγίζει το προσωπικό ιδανικό τους, δηλαδή μια καλύτερη εικόνα για τον εαυτό τους.

Πως επιλέγουμε φίλους

  1. Εγγύτητα: Επιλέγουμε φίλους που βλέπουμε καθημερινά, που μένουν κοντά μας
  2. Ομοιότητα: Τείνουμε να επιλέγουμε ως φίλους άτομα που μας μοιάζουν σε διάφορες διαστάσεις. Κατά μέσο όρο οι άνθρωποι αναφέρουν 2-4 φίλους σε κάθε περίοδο της ζωής τους.
  3. Ταύτιση: Επιλέγουμε άτομα που θα θέλαμε να είμαστε.
  4. Κοινωνική σύγκριση: Επιλέγουμε ανθρώπους με παραπλήσιες απόψεις και θέσεις για τη ζωή, εφόσον αυτά αποτελούν χρήσιμα μέσα σύγκρισης και αυτοαξιολόγησης.
  5. Γνωστική συνέπεια: Επειδή η εσωτερική ισορροπία είναι σημαντική, οι άνθρωποι επιλέγουν ασυνείδητα ή και συνειδητά φίλους με παρόμοιες αναζητήσεις, τακτοποιήσεις κ.λπ.

Ανταποδοτικότητα: Η ανταποδοτικότητα έχει τεράστια πρακτική και συμβολική αξία στον πολιτισμό μας. Συνεπώς η αναζήτηση της ανταποδοτικότητας και στις σχέσεις στην ουσία αφορά στη διεκδίκηση μιας σχετικής ισορροπίας στις σχέσεις. (Έχει αποδειχθεί ότι τα παιδιά όταν νιώθουν υποτιμημένα από τους φίλους τους προβαίνουν συχνά σε πράξεις αρνητικής ανταποδοτικότητας σε βάρος τους ώστε να αποκαταστήσουν τον αυτοσεβασμό τους).

Φιλία και έρωτας

Στις φιλικές σχέσεις όπως και στις ερωτικές λειτουργεί μια αμφίδρομη σχέση ανάμεσα στην ανάγκη για προστασία του εμείς και του εγώ. Τα όρια στους εφήβους είναι δυσδιάκριτα. Διότι η επιθυμία είναι τόσο έντονη που προσομοιάζει στην ερωτική, ακόμα και άτομα του ίδιου φύλου. Χωρίς να αγνοείται η συχνή παρουσία του ωφελιμισμού στις φιλικές σχέσεις, μεγάλο μέρος των εγωκεντρικών συμπεριφορών που εμφανίζονται σε αυτές οφείλεται στη διεκδίκηση της ισορροπίας των συναισθηματικών ανταλλαγών και όχι μόνο στην προώθηση των ατομικών συμφερόντων. Για αυτό πολύ συχνά ο έρωτας στην εφηβεία είναι αντικείμενο προστριβών, συχνών εναλλαγών, συναισθηματικών διακυμάνσεων και πηγή αστάθειας. Στους εφήβους, η φιλία και ο έρωτας είναι τα οχήματα για να αποκτήσουν οι νέοι αυτής της ηλικιακής περιόδου ταυτότητα. Συνδέομαι άρα ανακαλύπτω ποιος είσαι για να ανακαλύψω ποιος είμαι. Οι ομοιότητες και οι διαφορές είναι το επίκεντρο των συζητήσεων. Η ένταση και το πάθος είναι συνώνυμα της ηλικίας. Για αυτό πρέπει από τη μια να υπάρχει αμέριστη κατανόηση, διότι αποτελεί αναπτυξιακό σκαλοπάτι, από την άλλη διακριτική τοποθέτηση ορίων, διότι πολλοί έφηβοι αισθάνονται δυνατοί και άτρωτοι και κάνουν κινήσεις που κοστίζουν ή τραυματίζουν τη ζωή και εξέλιξή τους.

Copyright © 2010-2018 Kessaris School. All rights reserved.

Αναζήτηση